Quy hoạch đô thị là gì? Vai trò và các loại quy hoạch đô thị

Quy hoạch đô thị là gì?

Căn cứ khoản 4 Điều 3 Luật Quy hoạch đô thị 2009, quy hoạch đô thị là quá trình tổ chức không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị, hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội và nhà ở nhằm tạo ra môi trường sống thích hợp cho cư dân đô thị, được thể hiện qua đồ án quy hoạch đô thị.

Các loại quy hoạch đô thị là gì?

Khoản 1 Điều 18 Luật Quy hoạch đô thị 2009 (sửa đổi 2018) quy định quy hoạch đô thị bao gồm ba loại chính:

• Quy hoạch chung áp dụng cho thành phố trực thuộc trung ương, thành phố thuộc tỉnh, thị xã, thị trấn và đô thị mới. Đây là bản đồ tổng quan về cấu trúc không gian, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nhà ở của thành phố trực thuộc trung ương.

• Quy hoạch phân khu áp dụng cho các vùng trong thành phố, thị xã và đô thị mới.

• Quy hoạch chi tiết áp dụng cho từng khu vực theo yêu cầu của quản lý và phát triển đô thị hoặc nhu cầu đầu tư xây dựng.

Ngoài ra, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật là một phần trong các đồ án quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết. Đối với thành phố trực thuộc trung ương, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật có thể được lập riêng thành đồ án quy hoạch chuyên ngành.

Vai trò của việc quy hoạch đô thị

Có thể nói vai trò của quy hoạch đô thị rất quan trọng đối với sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa của Việt Nam hiện nay. Trong bối cảnh chuyển đổi sang kinh tế thị trường, vai trò của việc quy hoạch đô thị trở nên ngày càng quan trọng hơn.

Với vai trò là một công cụ quản lý chiến lược, quy hoạch đô thị không chỉ xác định các chỉ số về không gian và kiến trúc mà còn định hướng cho việc phát triển các dự án đô thị, từ việc sử dụng đất đến phát triển hạ tầng và tái cơ cấu xây dựng đô thị mới.

Thực tế, quy hoạch đô thị là một quá trình đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng và tính toán chiến lược, không chỉ đáp ứng nhu cầu hiện tại mà còn dự báo và sắp xếp để đáp ứng các nhu cầu trong tương lai. Việc phát triển đô thị thông qua quy hoạch không chỉ đảm bảo việc sử dụng đất hợp lý mà còn tạo điều kiện cho việc phát triển các ngành kinh tế địa phương, từ thương mại đến công nghiệp và dịch vụ.

Hơn nữa, quy hoạch đô thị là một công cụ quản lý linh hoạt và hiệu quả, không chỉ hướng dẫn đầu tư mà còn giúp điều chỉnh các hoạt động kinh doanh và phát triển đô thị theo hướng phát triển bền vững. Nó cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra và duy trì hệ thống cơ sở hạ tầng, đảm bảo cung cấp dịch vụ công cộng đầy đủ và hiệu quả, từ hệ thống giao thông đến các tiện ích và dịch vụ khác.

Ngoài ra, quy hoạch đô thị cũng có vai trò quan trọng trong việc quản lý và tối ưu hóa việc sử dụng đất đai, từ việc điều chỉnh các quy định sử dụng đất đến việc kiểm soát và hướng dẫn các hoạt động mua bán và đầu tư phát triển đô thị. Điều này đảm bảo rằng mọi nguồn lực và tiềm năng phát triển đều được tận dụng một cách hiệu quả nhất, đồng thời giúp đô thị phát triển một cách bền vững và hài hòa với môi trường xã hội và tự nhiên xung quanh.

Nội dung của quy hoạch đô thị

Các yếu tố kỹ thuật của quy hoạch đô thị liên quan đến việc áp dụng các quy trình khoa học và kỹ thuật, đánh giá các yếu tố liên quan đến sử dụng đất, thiết kế đô thị, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, phát triển giao thông và cơ sở hạ tầng, cụ thể: 

• Dự báo sự tăng dân số;

• Đặt ra các khu vực phân vùng;

• Tạo bản đồ và phân tích địa lý;

• Đánh giá không gian công viên;

• Tiến hành khảo sát nguồn cung cấp nước;

• Xác định mô hình giao thông phù hợp;

• Đáp ứng nhu cầu cung cấp thực phẩm và phân bổ dịch vụ chăm sóc sức khỏe và xã hội;

• Phân tích tác động của việc sử dụng đất.

Các thành phần vị trí, ranh giới vùng, các mối quan hệ tự nhiên, kinh tế - xã hội có ảnh hưởng đến khu vực quy hoạch được thể hiện trên bản đồ theo tỷ lệ thích hợp. Điều kiện tự nhiên, hiện trạng phân bố dân cư và sử dụng đất, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, cơ sở hạ tầng xã hội được biểu diễn trên bản đồ quy hoạch với tỷ lệ 1/100.000, bản đồ 1/250.000 đối với các vùng liên tỉnh, và tỷ lệ 1/25.000 hoặc 1/50.000 đối với các vùng khác.

Quy hoạch đô thị cần lập ra để đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững của vùng, dựa trên các căn cứ khoa học và chiến lược dài hạn. Quy hoạch này phải xác định rõ mục tiêu và quan điểm phát triển vùng, đồng thời phân tích và đánh giá các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội hiện tại của vùng bao gồm hiện trạng phân bố đô thị và nông thôn, cơ sở hạ tầng xã hội và kỹ thuật.

Các thông tin cần trình bày một cách rõ ràng và ngắn gọn, đi kèm với hồ sơ và bảng biểu minh họa để minh chứng. Động lực và tiềm năng phát triển vùng cần được nhận diện và phát triển hợp lý. Đồng thời, quy hoạch cũng cần dự báo tình hình kinh tế - xã hội, dân số, tỷ lệ đô thị hóa, tình trạng sử dụng đất và ảnh hưởng tới môi trường trong tương lai.

Nguyên tắc khi quy hoạch đô thị

Theo Luật Quy hoạch đô thị 2009 yêu cầu quy hoạch đô thị cần đảm bảo một số nguyên tắc sau:

• Các đơn vị hành chính như thành phố tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, thị trấn, thị xã và khu đô thị cần phải có bảng quy hoạch đô thị chung, tuân thủ định hướng của quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị quốc gia.

• Các khu vực trong thị xã, thành phố phải được lập quy hoạch phân khu để cụ thể hóa quy định chung và là cơ sở cho quy hoạch chi tiết, cũng như để xác định các dự án đầu tư xây dựng.

• Các khu vực trong thị trấn, thị xã, thành phố khi đầu tư xây dựng phải có kế hoạch chi tiết để cụ thể hóa quy hoạch phân khu và quy hoạch chung, đồng thời là cơ sở để cấp phép xây dựng và triển khai dự án.

• Đối với các dự án đầu tư xây dựng có quy mô nhỏ hơn 5ha do một chủ đầu tư tổ chức thực hiện, có thể lập dự án mà không cần quy hoạch chi tiết, nhưng phải đảm bảo phù hợp với không gian kiến trúc và hạ tầng kỹ thuật xung quanh.

• Cần đảm bảo tuân thủ và liên tục kế thừa quy hoạch, đồng thời công khai quy hoạch để đảm bảo sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức, hài hòa giữa lợi ích cộng đồng với lợi ích quốc gia và địa phương.

• Cần đảm bảo tính độc lập giữa Hội đồng thẩm định quy hoạch và Cơ quan lập quy hoạch, và thống nhất các chiến lược quy hoạch ngành và lãnh thổ.

Các chiến lược quy hoạch đô thị hiện nay

Nghị quyết 06-NQ/TW nhấn mạnh đến việc tiếp cận đa ngành, bao quát tầm nhìn dài hạn và toàn diện, mang tính chiến lược, và tôn trọng quy luật thị trường cùng nguyên tắc phát triển bền vững. Quy hoạch đô thị và phát triển kết cấu hạ tầng các đô thị phải đi đầu và cung cấp nguồn lực chủ yếu cho sự phát triển của đô thị, đồng thời gắn kết chặt chẽ với quy hoạch nông thôn.

• Đầu tiên là Quy hoạch đô thị chiến lược:

Quy hoạch đô thị chiến lược nhằm thiết lập các mục tiêu cấp cao và xác định khu vực phát triển ưu tiên cho thành phố hoặc khu đô thị. Kết quả là một kế hoạch phát triển chiến lược hoặc kế hoạch toàn diện, tập trung vào giảm ùn tắc giao thông, tạo không gian cộng đồng, nâng cao chất lượng cuộc sống, thu hút du khách nước ngoài và dân số nhập cư.

• Thứ hai là Quy hoạch sử dụng đất:

Quy hoạch sử dụng đất điều chỉnh các quy định thông qua luật pháp và chính sách, áp dụng các công cụ như luật quy hoạch, quy tắc và chính sách để quản lý việc sử dụng đất. Nó xác định vị trí và phân bổ đất cho các chức năng khác nhau trong thành phố.

• Thứ ba là Quy hoạch tổng thể:

Quy hoạch tổng thể áp dụng cho các dự án phát triển trên đất chưa phát triển, hình dung tương lai của một khu vực cụ thể và các yếu tố quan trọng để đạt được mục tiêu này. Đây là cơ sở cho kế hoạch sử dụng đất và hạ tầng.

• Thứ tư là Tái quy hoạch đô thị:

Tái quy hoạch tập trung vào cải thiện các khu vực đang suy thoái, điều chỉnh lại vị trí định nghĩa và cải thiện môi trường sống. Điều này bao gồm sửa chữa đường phố, phát triển hạ tầng, giảm ô nhiễm và tạo không gian công cộng.

• Thứ năm là Phát triển kinh tế:

Chiến lược này xác định các lĩnh vực tăng trưởng để thúc đẩy phát triển kinh tế, thu hút doanh nghiệp mới và dịch chuyển lực lượng lao động. Sự phát triển kinh tế này sẽ kéo theo các dịch vụ như nhà hàng, khách sạn và mua sắm, tạo thu nhập cho cộng đồng.

• Thứ sáu là Quy hoạch môi trường:

Chiến lược bền vững này bao gồm cân nhắc về vấn đề môi trường như ô nhiễm không khí, mặt đất ngập nước và bảo vệ sinh vật. Nó quản lý các yếu tố môi trường quan trọng liên quan đến hệ sinh thái tự nhiên và con người.

• Thứ bảy là Quy hoạch cơ sở hạ tầng:

Quy hoạch cơ sở hạ tầng đảm bảo các cơ sở cần thiết như hạ tầng công cộng (nước, điện, viễn thông), cộng đồng (trường học, bệnh viện, công viên) và giao thông (đường bộ, đường sắt, phòng cháy chữa cháy).

Trên đây là thông tin chi tiết về quy hoạch đô thị mà Đất Vàng Việt Nam muốn chia sẻ với bạn. 

Truy cập website để cập nhật thông tin mới nhất và tin tức nóng hổi từ thị trường bất động sản toàn quốc.

​​Đất vàng Việt Nam

​​Nền tảng tra cứu dữ liệu liên thông Quy hoạch - Dự án - Giá đất

​​Big Data chính xác, phong phú, minh bạch cho nhà đầu tư và mọi đối tượng khách hàng

​​Hotline: 0961.85.0990